Archive for the ‘Koplushia’ Category

The Koplushia Wiki is Gone :-(

April 23, 2014

A few months ago I checked in on the Wiki that held quite a lot of work about the fictional world known as the Koplushian Alliance.  I was probably tweaking something in the Breehah language because that was a pet project of mine.  A little more recently, I went to look up something and I was greeted with a big ‘NOT FOUND’ The wiki has not been back since.

While I do have much of the core materials fro the Koplushia wiki, even that material is what could be called fist draft.  My friend  and collaborator had made many additions and refinements to the material.  That’s why it was a wiki after all.  Also, my friend had contributed quite a lot to the wiki.  His work is gone.  I’m sure I’m the only one anal enough to save the work in Word documents before putting it on the wiki.

I’m pretty sure the Koplushia wiki disappeared because its server either got erased or taken out of service.  I’ve only managed to find a few other wikis using the a.wiki-site.com URL.

Farewell info on the Vritian Empire, the secrets of the Eruithairkans,  The planet of Arshkerl!  I’ll have remorse for every lost byte of data, every paragraph, picture and word.

Howard will have a New Jersey Accent in Esperanto

February 21, 2013

giant-spider01I was honored to be asked to voice the hero in Christopher Mihm’s lasted movie, The Giant Spider. I, of course am voicing the Esperanto version of the hero, Howard.  Since I’m born and bred here in New Jersey, I cannot help but have a New Jersey accent in my Esperanto speaking.  Hopefully it won’t be too obvious.

At this point the Esperanto translation has been completed, mulled over a bit and finalized.  My character has over 150 lines, so I got an earlier start than my samprojektanoj.  My Esperanto task-master, George Baker occasionally asks that I redo a few lines because I didn’t quite get the essence of how they should be spoken.  That is that because I need to mimic the tone of the English, I sometimes get it not quite right.

Still, this is a fun process from which I’m sure to reap benefits:  translating, English into Esperanto, B-Movie style English, can be challenging, plus the idea that our word choices cannot be too obscure else we lose the listening audience of avid Esperantists around the world.  Having spoken almost all my lines, I’ve found that reading the lines out loud after translating would be a good idea.  I’ve found a few wicked tongue twisters for which I might have chosen alternate words. I’ll have to bring that up next year, presuming Mr. Mihm continues making bi-lingual films.

The movie comes out in May and even if you don’t know Esperanto, the English version is great viewing and fun as well.

Two Books and Counting

November 14, 2012

Apparently I haven’t yet mentioned two books that I’ve written and are now available for purchase from Lulu.

The first is called Sussex Branch Tales. This book stems from my research into the Sussex Branch of the Delaware, Lackawanna and Western railroad. Reading all the newspaper articles about the railroad I got the idea that short stories about different time periods would be fun to write.  The book consists of six short stories. It is available here for purchase and makes a great Christmas gift!

The second book is a novel I wrote, The Observer, the development of which stems way back to my high school days.  I wrote it back in 1995-97, mostly on a Commodore 64 and a Macintosh SE.  I had the text available online for a time, but decided to make it available in print, chiefly because my niece wanted to read it.  My daughter now enjoys it as well.  The Observer is available here.

My third book is still in the works and is to be a history book about the station building of the Sussex Branch. The title will be Remember the Sussex Branch.  I hope to have it available early in 2013.

Tero Nekonata – A Short Story in Esperanto (part 5 – Conclusion))

May 22, 2012

Ŝiptaglibro de la Kopluŝa Kosmoŝipo Itsen: la 5an tagon de la 7a monato de la jaro 1082 de la Kopluŝa Erao. Pasis du semajnoj ekde Leŭtenanto Eru Tejrk transiĝis kaj eniĝis la alimondŝipon. Ni ankoraŭ ne ricevis kontakton de li. La kosmofaldaj kampogeneratoroj de nia ŝipo estas nun riparitaj, sed pasos du aŭ tri semajnoj antaŭ ol la mapo de hiperkosmo sufiĉe finiĝos por ke ni povos fari hipersalton. Tri el niaj ŝipanoj inkluzive Komandoro Iloŭ, Observistino Barinium, kaj Med-Teknikistino Trejd restas forlasitaj sur la planedo. Ni ne scias kiel reagus la alimondaj se ni lanĉus savmision. Unu el niaj surteriĝŝipoj detruiĝis provante reiri al la planedo. Mi esperas ke Leŭtenanto Tejrk agas saĝe.
Kapitano Karpla sidadis rigardante la ekranon kiu montris la tri alimondajn ŝipojn. Li scivolis pri kio okazos kaj deziris ke estus unu pruva ago li povus fari. Ĉiu pasiganta minuto rememorigis lin ke neniu ŝipo revenis el sektoro 42.

“Sinjoro,” diris Leŭtenanto Glin, “alvenas mesaĝo.”

“Ekranigu,” diris Karpla.

La vizaĝo de Eru Tejrk videbliĝis sur la ekrano. Li aspektis laca, sed sana. “Kapitano,” li diris, “vi devas tuj foriri. Ili volas ke vi foriru tuj!”

“Estas bone reciproke vidi vin, Leŭtenanto. Kion vi intencas? Mi ne povas simple forlasi vin tie, kaj ankoraŭ kelkaj ŝipanoj restas sur la planedo.”

Tejrk aspektis ĉagrenita. “Vi tute ne komprenas. Ili ne toleros vian ĉeeston ĉi tie. Se vi ne foriros, ili detruos vin.”

“Kaj vi?”

Liaj okuloj rapide ekmovadis tien kaj reen, kvazaŭ li kontroladis liajn gastigantojn. “Ne temas pri mi, Sinjoro. Temas pri vi. Eskapu antaŭ ol la ŝipo detruiĝos. Mi atendigis ilin ĉi tiom da tempo por ke vi povas ripari la ŝipon. Tuj iru!”

“Leŭtenanto Tejrk, mi jam diris al vi . . .”

Lia vizaĝo aspektis timema. “Ho Zoŭg! Ili celigas! Iru!” La ekrano senbildiĝis je tiu punkto, kaj eksplodo skuis la Itsen.

“Sinjoro Leslej, veturigu nin foren! Puŝmotoroj al hejmen. Tuj!”

Plua eksplodo frapis la ŝipon. “Tio estis kampogeneratoro ĉe la triborda flanko. Unu plu kaj ni devos piediri hejmen,” diris Leslej.

“Veturigu nin nun!” kriis Karpla.

Plua eksplodo frapis, kvazaŭ helpi la foriron. La lumiloj en la komandejo ekflagris. “Ni iras, damne! Lasu nin iru!” Plua eksplodo skuis la ŝipon, sed ĉi tiu iom malpli severe.

“Ĉu ili sekvas, Sinjoro Leslej?”

Li kontrolis la detektilekranon. “Ne, Kapitano. La malamikoj nun estas preter atingebleco. Ŝajne ili lasas nin iri.”

Karpla malrektiĝis en sian seĝon. Tute nesukcesa misio por li. “Leŭtenanto Glin, sendu mesaĝon al Kopluŝo. Sciigu ilin pri nia stato. La Itsen revenas hejmen.”
El la taglibro de Ŝengek Barinium, Observistino por la Kopluŝa Konsilantaro. 1082, 7, 20. Ni jam estis sur ĉi tiu infernaĵa planedo dum monato. Ni ne ricevis kontakton de la Itsen. Eĉ Mogbi diras ke la afero ne bone aspektas. Li kredas ke li vidis kelkajn etajn ekbrilojn en la ĉielo antaŭ 15 tagoj. Mi malamas ĉi tiun lokon ĉar mi devas resti ĉi tie.
Ŝengek fine rezignaciis ke ŝi neniam eskapos ĉi tiun planedon. Certe ne estis ĝojplena perspektivo, sed jen kion la vivo donis al ŝi. Bagumba helpadis ŝin lerni la lokan lingvon, kaj ŝajne la virinoj de la vilaĝo bonvenigis sian kuneston, speciale nun ĉar ŝi povas babiladi kun ili. La virinoj absorbite aŭskultis ŝiajn historiojn pri aliaj mondoj kaj lokoj, kaj demandis klarigojn pri aferoj ili neniam vere komprenos. Poste ili iris al la tagaj taskoj. (Ĉar Ŝengek ne multe vojaĝis tra la kosmo, ŝi ofte petis tiajn rakontojn de Mogbi por rerakonti.)

Ofte, ŝi kaj Mogbi trovis lokon fore de la vilaĝo kie ili povis babiladi propralingve sen la scivolemaj idiĝenoj. Kunaj konversacioj estis la nura restanta parto de iliaj antaŭaj vivoj. Ne plu estis ŝi Observisto por la Kopluŝa Konsilantaro kaj ne plu estis Mogbi Komandoro sur la Itsen. Ŝengek ekscivolis kiom longe daŭros siajn vestojn. Ĉu ili ambaŭ finos vestite en feloj kiel la indiĝenoj? Ŝi sentis la mankon de sia patro, sed almenaŭ li estis ĉe Kopluŝo, ne ĉi tie sur primativa planedo.

Vespere ŝi renkontis al Mogbi sur la proksima altetaĵo rigardanta en la krepuskan ĉielon. “Nomante la lunon denove?”

Li kapjesis.

Ŝengek hezitis. “Ĝi estas bela luno. Kopluŝo ne havas eĉ unu, ĉiokaze mi neniam vidus ĝin en la subteranaj urboj post la Katastrofo.

“Vrit havas. Ĝia nomo estas Tintivar. Tio estas la nomo de la diino de Bona Rikolto.” Mogbi aŭdeble enspiris. “Ŝajnas ke mi neniam vidos ĝin denove.”

“Ŝajnas ke ni devas nomi la planedon post ĉio, ĉu ne?” diris Ŝengek. “Ĉu niaj novaj amikoj havas nomon por ĝi?”

Mogbi ridetis. “Mi demandis. La plej bona respondo mi ricevis estas ‘Patrino’. Mi ankoraŭ preferas Uŭo Vhejm.”

“Laŭ via volo,” ŝi diris. “Uŭo Vhejm. Ĉu vi ne kontentiĝus pri Lu Sutl?”

Mogbi denove ridis. “Sufiĉe proksima. En la vrita kaj la kopluŝa la signifo restas ‘La Sesa.”

Nun Ŝengek ridetis. “Kaj la luno?”

Mogbi kapneis. Mi ne povis diveni kion ili nomas ĝin, sed mi pensas ke nomi ĝin ‘Glorin’ taŭgas.”

Ŝi kapjesis kaj klinis la kapon subspirante. “Mi ja malamas ĉi tiun planedon.”

Mogbi diris, “Mi scias.”

“Kio okazos pri ni? Ĉu ni fakte estas forlasita sur ĉi tiun … tiun …”

“Ĉu roko?” finis Mogbi.

“Aĉegloko!” ŝi respondis. “Ĉu ni povas esperi pri savo?”

Eĉ en la krepuska lumo, Mogbi povas vidi ke ŝi fariĝadis frenezigita. “Ŝengek, mi ne scias. Ni ne scias kio okazis supre.”

Ŝi supren rigardis la lunon nomata Glorin, kaj ree al la tero.

“Kion mi ja scias,” li diris, “estas ke mi vivas kaj vi vivas. La plej bona espero por savado estas ke ni plue vivu. La vilaĝanoj ĉi lokaj estas amikemaj kaj ili komencas aldoni nin al sia grupo. Mi pensas ke ni estas sekura dum ni restas kun ili.”

Ŝengek subspiris kaj ekrigardis la lunon denove. Ŝi viŝis sian okulon kaj snufis. “Mi devas reiri al la vilaĝo. Mi promesis al la virinoj ke mi helpos prepari por la morgaŭa manĝo.”

“Mi kunmarŝas kun vi. Mi promesis ke mi helpos al la viroj pretiĝi por la ĉaso. Dum la energio daŭros en ĉi tiu,” li tuŝis la magnet-fusilon, “la vilaĝo bone manĝos.” Mogbi stariĝis, ekrigardis la lunon refoje, kaj kuniris kun Ŝengek al la vilaĝo.

 

Ŝiptaglibro de la Kopluŝa Kosmoŝipo Itsen: la 15an tagon de la 8a monato de la jaro 1082 de la Kopluŝa Erao. Ni estas preskaŭ elirinte de sektoro 42 kie ni povos halti kaj ripari niajn kampogeneratoron por la Salto hejmen. Mesaĝo el Kopluŝo diras ke la Alianco metas sektoron 42 sub protekteco, kaj ke neniu kosmoŝipo rajtas eniri la lokon. La Konsilantaro rifuzis mian rekomendon kaj nomis la sesan homoplanedon ‘Karpla’. La stelo estas nomata ‘Karplaŝun’. La alimonduloj kiun ni renkontis estas nomata Erutejrk pro la brava Leŭtenanto. Post la fino de riparado, ĉi tiu ŝipo komencos esplori preter Nidia kosmo. Kiu scias kion ni malkovros tie?

Tero Nekonata – A Short Story in Esperanto (part 4)

April 27, 2012

Ŝiptaglibro de la Kopluŝa Kosmoŝipo Itsen 23an tagon de la 6a monato de la jaro 1082 de la Kopluŝa Erao. Ni estis atakita de tri alimondaj ŝipoj de granda povo. Niaj armiloj kaj defendiloj ne utilas. Niaj kampogeneratoroj estas damaĝitaj, kaj eble estas neripareblaj. Leŭtenanto Tejrk konvinkis min permesi lin provi unuan kontakton al ĉi tiuj nekonatajn alimondulojn. Mi nur esperas ke li pravas pri lia plano.
Sur la ĉefekrano, sola kosmovestita figuro elŝvebis de la Itsen. Uzante dorsmanovrilon, la figuro moviĝis malrapide al la plej apuda malamika ŝipo. Luma kvadrato aperis en la ŝipo kaj longa mekanika brako eltendiĝis, tenilo ĉe ĝia fino. Ĝi tenis la kosmovestitan Tejrk kaj entiris lin. La luma kvadrato fermiĝis.
El la taglibro de Ŝengek Barinium, Observistino por la Kopluŝa Konsilantaro. 1082,6,23. Ni estadis solaj sur la planedo dum du tagoj. Glorin Trejd, la Med-teko estas kun ni, sed ŝi pasigas la plejparto de ŝia tempo kun la indiĝenoj, kolektante datumojn. Leŭtenanto Midĝ supoze revenis ĉi matene kun la ŝipeto. La ŝipo ankoraŭ ne kontaktis nin. Mi esperas ke ĉiu bone fartas. Unu el la indiĝenidoj ekŝatas Komandoron Iloŭ. Lia nomo estas Bagumba, mi kredas. Bagumba sekvas nin dum ni esploras la ĉirkaŭaĵojn. Eble li estis asignita por helpi al ni lerni sian lingvon.
Mogbi ridetis kiel kutime dum li alvenis Ŝengekon. Li trovis ŝin sidantan sur roko apud la malgranda rivereto kiu fluis flanke de la vilaĝo. Laŭflue, ĝi larĝiĝis en rokplena lageto kie la vilaĝaninoj lavis la rudimentajn vestojn kiujn ili surportis.

“Ĉu vi ricevis ian vorton de la Itsen?” demandis Ŝengek.

Mogbi kapneis. “Aglaja,” li diris, parolante la indiĝenan lingvon.

“Ŝengek malridetis. “Mi esperas ke ili baldaŭ venos. Mi malamas ĉi tiun lokon. La insektoj pikas.” Ŝi frapis unu sur sia brako, “Estas tro varme, kaj estas nenio ĉi tie krom savaĝuloj kaj bestoj.” Ĉe tiu punkto birdo kriis supre.

Mogbi atendetis, malrapide malantaŭen paŝante. La vilaĝplejaĝuloj donis al li ceremonian lancon, sed nun li reprenis la penson montri ĝin al ŝi. “Rigardu la helan flankon de la afero,” li diris, provante gajigi ŝin. “Ni havas spireblan aeron, manĝeblan manĝaĵon, kaj . . . rigardu la belan pejzaĝon. Kie aliloke vi vidus tian lunon.” Li indikis la helan duoncirklon suprenirantan malantaŭ ŝi.

Ŝengek sinturnis por rigardi super sian ŝultron kaj subite kriegis saltante al Iloŭn. “Serpento!” ŝi kriis, indikante. Mogbi ridis.

“Serpento? Mi tuj venkos ĝin.” Mogbi paŝis mokgalante, eltentante lian ceremonian lancon. Li metis unu fino en maŝon de la serpento kaj ĵetis ĝin for kvin metrojn. “Via serpento estas venkita, Observistino moŝto.”

Tiam, Bagumba, la indiĝena knabo, trarompis la arbetaĵojn, rapide babilaĉante kaj indikante de kien li iris.

“Kion li diris?” diris Ŝengek, “Mi ne komprenas.”

“Fakte mi ne scias,” diris Mogbi. “Mi pensis ke li diris ion pri Trejd. Li parolas tro rapide. Ni sekvu lin.”

Ili postkuris la knabon tra la vilaĝo al kien la arbareto malfermiĝis al herbokampo. Bagumba haltis kaj indikis. Kelkaj vilaĝanaj viroj ĉeestis, tenante lancojn pretajn. Ŝengek vidis grandan kvarpiedan beston en la kampo. Ŝi ankaŭ aŭdis la timkriegojn de Glorin Trejd. Antaŭ ol ŝi povis diri ajne, Mogbi pretigis sian magnetafusilon. Li pafis kaj la besto ekkriis, kaj flankenfalis. La vilaĝanoj hastis antaŭen. Ili fortiris la beston for mallongan distancon kaj komencis senintestigi ĝin.

Ŝengek ne povis sinmovi pro la okazintaĵo. Ŝi vidis Mogbin alkuri kien Glorin kuŝis kaj li kaŭris. Ŝi vidis lin rigardi al ŝi. La mieno de lia vizaĝo montris la tutaferon. La kapneo konfirmis ĝin.

Ŝi ploris. Kiam Mogbi remarŝis al ŝi, ŝi forpuŝis lin, kriante, “Mi malamegas ĉi lokon! Ĉu vi aŭdas min? Voku la ŝipon tuj kaj forprenu min el ĉi planedaĉo stulta! Mi malamegas ĝin!”

Mogbi ekpaŝis malantaŭen kaj diris, “Ne povas. La Itsen nepre estas for alie ĝi kontaktus nin.”

Ŝengek denove kriis, forviŝante larmojn de siaj vangoj. “Skeŭt ĉi mondon tutan! Estas vivanta infero!” Ŝengek ekkuris al la vilaĝo kaj Mogbi sekvis.
Ŝi kuris en la kabanon la vilaĝanoj ‘donis,’ sinĵetante sur la herban maton. Mogbi haltis kaj restis ekstere. Bagumba ekestis ĉe lia flanko kaj Mogbi penis komuniki al la knabo ke Ŝengek estu observata. Tiam li reiris al kie kuŝis la mortinta korpo de Glorin Trejd. La vilaĝaj viroj kunvenis kaj Mogbi sukcesis aranĝi por funebra ŝtiparo kiel estis kutima por Kopluŝaj funebroj.
La suno subiradis kiam Mogbi eniris la kabanon. Ŝengek endormiĝis post sia kolerego. Li ŝaltis la lampeton el la ekipsako kaj dolĉe skuis ŝin per la ŝultro. Ŝi sinmovis.

“Ne estas facila maniero diri ĝin, Ŝengek . . .” Ŝi sinturnis kaj ekapogis sin per unu brako por rigardi lin atentante. “ Mi aranĝis pri la ŝtiparo . . .”

“Ho,” ŝi diris mallaŭte, preskaŭ fluste, “Ĉu ni devas?”

“Ne, vi ne devas, sed mi volis doni al vi la okazon . . .”

Ŝengek tusis kaj malrapide stariĝis. Ŝi verŝis akvon el kukurbon en siajn manojn kaj akvoŝmiris sian vizaĝon. “Certe mi aspektas aĉa.”

“Ne gravas nun,” diris Mogbi. “Um, Mi intencis . . .”

Ŝengek subspiris. “La vero taŭgas dumtempe,” ŝi diris, provante ordigi sian hararon sen eĉ spegulo. “La afero ne temas pri mi.”

Ili forlasis la mallumon de la kabano kaj eliris al la krepuska ekstero. Ŝengek senpense frapis insekton sur sian brakon. “Abomenaj insektoj.”

La korpo de Glorin Trejd estis volvita per bestofelo kaj kuŝis sur perono konstruita el brakograndaj ŝtipoj super amaso de simile grandaj lignaĵoj. Torĉoj brulantaj ĉirkaŭestis la ŝtiparo. La indiĝeno ili konis kiel ‘Ĉefo’ alproksimiĝis ilin kaj diris kelkajn malrapidajn vortojn. Ŝengek ankoraŭ ne povis kompreni kion li diris, sed Mogbi respondis jese. Ĉefo mandonis al Mogbi du brulantajn torĉojn.

Mogbi rigardis al Ŝengek, mandonante unu torĉon al ŝi, “Mi faros sole laŭ via volo.”

Ŝi kapneis. “Ne, Mi bezonas fari ĝin. Glorin meritas . . .” larmoj malsekigis ŝiajn vangojn.

Ili kune alproksimiĝis la funebran ŝtiparon, la aliaj vilaĝanoj staradis ĉirkaŭ ĝi je sendanĝera proksimo.

Mogbi diris ĉantante en la vrita lingvo, “Kani ronaŭsteŭa kanom.”

Ŝengek, apud li, rediris la peton en la kopluŝa, “Zoŭg liritej siv.” Tiam ili kune enpuŝis siajn torĉojn en la ŝtiparon.

Tero Nekonata – A Short Story in Esperanto (part 2)

January 4, 2012

Taglibro de la Kopluŝa kosmoŝipo Itsen: la 20an tagon de la 6a monato de la jaro 1082 de la Kopluŝa Erao. Ni enorbitiĝis ĉirkaŭ la tria planedo de la G-klasa stelo. Niaj esploriloj konfirmis la loĝeblecon de la planedo kaj malkovris indikon de konscia vivaĵo. Mi estrigis Komandoron Iloŭ ke la surteriĝa teamo esploru la ĉirkaŭaĵojn de unu el la vilaĝoj, kaj, se eble, faru unuan kontakton.

 

El la taglibro de Ŝengek Barinium, Observisto por la Konsilantaro de Kopluŝo. 1082, 6, 20. Mi kuniras kun la surteriĝa teamo al la planeda supraĵo. Komandoro Iloŭ diras ke estas ĉar la Kapitano volas ke Observisto ĉeestu dum la unua kontakto. Estos agrable promeni en la freŝa aero sur la supraĵo de verda planedo. Mi esperas ke kiam mi reiros al Kopluŝo ke ĝi tiam estos denove verda.

 

La surteriĝilo tangadis en la atmosfero de la planedo. La movado minacis naŭzigi Ŝengek. Ŝi sciis per la vidilo antaŭ si ke la veturado preskaŭ finiĝis. La flavgriza deĵorvesto kion oni donis al ŝi por ĉi tiu ‘eksterumo’ estis kruda. Ĝi vundfrotis ŝian kolon kaj akselojn. Ŝi sopiris siajn komfortajn vestojn. Almenaŭ Observistan simbolon estis kudrita al la ĉemizon super ŝia maldekstra brustoflanko. Ŝi ankoraŭ havas iom da digno. Ho Ve! Subita tangado de la ŝipeto naŭzigis ŝin. La enhavo de ŝia stomako elĵetiĝis sur la plankon! Kiel estas tipe, post momento, la ŝipeto kvietiĝis kaj fine surteriĝis.

 

La motoroj silentiĝis, Ŝengek malligis la savzonon kaj prenis sorbotukon el la supera kesto por purigi la plankon de la naŭzigaĵon, pleniĝante de la naŭzo dum ŝi faradis. Mogbi, malrapide paŝante laŭ la pasejo kun lia kunpiloto, Leŭtenanto Midĝ, vidis ŝin kaj diris, “Ĉu iu akcidentiĝis?”

 

“Jes. Mi!” ŝi fumis.

 

“Mi bedaŭras,” li diris kaj alvokis iun. Glorin Trejd, la Medicina Teknikistino venis.

 

“Lasu min helpi al vi pri tio,” ŝi diris. Glorin aspektis post mezaĝa. Se ŝi estis esploristo la tutan tempon, Ŝengek miris kiom da jaroj pasis dum ŝia kariero, se oni kalkulis la tempefiko de kosmoveturado.

 

La du virinoj finis la taskon kaj kuniĝis kun la aliaj ekster la ŝipeto. Mogbi salutis ilin per anonco. Mi volas bonvenigi vin ĉiujn al planedo G-V 42.53-3, kaj ni esperu ke oni rapide renomu ĝin ĉar tio estas iom longa.” Mallaŭta ridado el la ŝipanaro sekvis.

 

Ŝengek vidis unu el la specialistoj stariganta stango por kontroli la aeron, kaj alia primetis bestetaj kaptilojn. Tria specialisto prenadis specimenojn de la plantoj tuj proksime de la ŝipeto. Komandoro Iloŭ, Leŭtenanto Tejrk, kaj Leŭtenanto Midĝ staris kune apud la kajuta fino de la ŝipeto. Ŝengek kaj Glorin Trejd marŝis al ili.

 

“Se vi Sinjorinoj pretas, ni ekos al nia unua celo,” diris Iloŭ. “Estas malgranda vilaĝo tuj post tiuj montetoj.”

 

Tejrk demandis, “Kiom da tempo pasos ĝis ni atingos la vilaĝon?”

 

Mogbi kontrolis sian brakhorloĝon. “Eble nur unu horo, se ni penos.”

 

“Ni ne volis alteriĝi tro proksime, kaj ĉi tiu herbejo estis ideala loko,” diris Midĝ.

 

Mogbi levis dorsosakon sur sian ŝultrojn. “Se ĉiuj havas siajn ekipaĵojn, ni ekiru.”

 

 

La piediro daŭris pli ol unu horo. Ili eniris arbaron plene de arbetaĵoj. Estis varmege kaj la flugantaj insektoj estis pikemaj. Aŭ la forpelilo kiun la ŝipanoj uzis senefikis, aŭ ĝi senefikis kontraŭ ĉi tiajn insektojn.

 

Ŝengek scivolis se Mogbi elektis cele ĉi tiun latitudon ĉar ĝi supozeble similis lian hejmloko, sur Vrit tiele. La herbejo en kiu la ŝipeto alteriĝis estis plena de talio-alta herboj, sed ĉi tie la teamo luktadis trarompi densajn arbetaĵojn. Mogbi haltis antaŭe. “Tejrk, venu,” li diris.

 

Ŝengek aŭdis lian flustron. Estis ion antaŭ ili, ion malalta kaj hararkovrita kaj pentrita per blankaj kaj ruĝaj strioj. Se ŝi estis vidanta la haŭton, ĝi estis nigreta, kiel la koloro de Mogbi. Dum Leŭtenanto Tejrk alproksimiĝis al ĝi, li faris dolĉajn sonojn. Ĉu li provas luli ĝin?

 

Subite la io stariĝis. Ŝengek ellasis ekspiron.

 

“Li aspektas homa,” diris Glorin.

 

Kaj evidente virseksa, pensis Ŝengek.

 

Dum Tejrk provis mansigni ilin silentu, Iloŭ mumuris, “Uŭoŭ Vhejm!”

 

La indiĝeno rapide turniĝis kaj malrapidis en la arbetaĵojn. “Damne!” diris Tejrk. Li remarŝis al la teamo.

 

Iloŭ kontrolis la spurilon sur lia brako. “La vilaĝo tre proksimas. Verŝajne temas pri homoj.” Li pretis sian magnet-fusilon kaj kontrolis ĝin. Leŭtenanto Midĝ faris same.

 

“Ni alproksimiĝos la vilaĝon malrapide. Mi antaŭiros. Leŭtenanto Tejrk tuj sekvos. Via amiko eble rekonos vin. Midĝ, vi postsekvu kaj prizorgu la virinojn.”

 

Ŝengek komencis protesti, sed Mogbi diris, “Mi ne intencis ofendi vin, sed ne forgesu, kvin ŝipoj de la Alianco jam malaperis en ĉi tiu sektoro.” Ŝengek kapjesis konsente.

 

Dum la alproksimiĝon al la vilaĝo la arbetaĵoj maldensiĝis. Ili ekaŭdis infanan ridadon, skrapadon de ligno sur ligno, kaj malproksime, kelkajn mallaŭtajn tamburkadencojn. Ŝengek iris al Mogbi. “kion signifis antaŭe kiam vi diris ‘La Sesa’?”

 

Mogbi momente pensis, rigardante ŝin, kaj ridetis. “Kanum dagarmengŭe pandla?”

 

Balancante la kapon, ŝi diris, “Ne multe. Mi konas sufiĉe da via lingvo por kompreni tiom. Kion vi intencis?”

 

Mogbi atendetis momente. “Mi kredas ke vi sciis ke mi estas Engretano.”

 

“Mi rememoras ke vi mencis tion, sed . . . Ho jes, la profetaĵoj de Engret Pretm. Certe vi ne kredas ilin.”

 

Li malrapide ekmarŝadis, sed turnis la kapon al ŝi. “Certe vi ne povas ne kredi ilin. Engret estis Kopluŝano, kaj antaŭdiris la Katastrofon.”

 

Ŝengek pensis momente silente. “Estas vere ke kelkaj el liaj profetaĵoj povis esti interpretitaj tiel, sed ili ankaŭ estas tre malklaraj.”

 

“Vi ne estas Engretano, sed tamen vi scias pri la profetaĵoj.”

 

“Ili estis en la novaĵoj post la Katastrofo. Kiel mi ne povas scii pri ili? Aldone, Patro sciigis min. Eĉ se ili ja verus, kia bono rezultus?” La Normia atako preskaŭ sukcesis. La profetaĵoj senutilas.”

 

Mogbi ridetis denove. “Mi supozas ke dependas de la vidpunkto, sed mi ne povas ne pensi ke ĉi tiu eble estas la sesa planedo de indiĝenaj homoj. Engret diris ke estos tiom. Ĝis nun la Kopluŝanoj trovis kvin, kaj mi kredas ke ĉi tiu estas la sesa.”

Tero Nekonata – A Short Story in Esperanto (part 1)

December 4, 2011

At one time I mentioned I might put this story up, so here it is. It will be put up in several parts, about one every few weeks. It’s a translation of a story I wrote in English called Terra Incognita and it documents when Earth was first discovered. Esperantists enjoy!

Tero Nekonata

Verkis David E. Rutan

Taglibro de la Kopluŝa kosmoŝipo Itsen: 18an tagon de la 6a monato de la jaro 1082 de la Kopluŝa Erao. Ni estas enirinte de sektoro 42 dum preskaŭ unu monato kaj ni preskaŭ atingas la finon de nia esplormisio, G-klasa stelo. Ĝis nun neniu kontraŭis nin. Kvin ŝipoj de la Kopluŝa Alianco malaperis en ĉi tiu regiono de la kosmo, ankaŭ nomata ‘La Nekonata Sektoro.’ Mi ne antaŭvidas ian problemon pri la esploro de la planedsistemo antaŭ ni.

El la taglibro de Ŝengek Barinium, Observistino por la Kopluŝa Konsilantaro 1082,6,18. La ŝipanaro de ĉi tiu ŝipo estas en bonhumoro dum ni alproksimiĝas al nia celo. Mi ĝojas ke mi estas tie ĉi, for de Kopluŝo dumtempe. Kvankam oni sciigis min pri ĉi tio kiam mi aliĝis al la misio, estas iom strange pensi ke dum nia monatlonga vojaĝo, pli ol 14 jaroj pasis ĉe nia hejmo. Patro aĝas ĉirkaŭ 64 jarojn nun! Mi sentas kulpon ĉar mi ne restis kaj helpis rekonstrui, sed oni diras ke kosmoesplorado estas egale danĝera kiel vivi sur Kopluŝo nuntempe.

Ŝengek atendis malpacience la malfermiĝon de la pordoj dum la lifto veturigis ŝin kvin etaĝojn. Ŝi estis sola en la lifto, sed la horo ja estis 7:01 matene. Tio signifis ke ŝi jam malfruis, laŭ la horstrio super la komandpanelo. Unu rapida tiro malkaŝis ŝian brunan plektitan hararon el la kolumo de ŝia longa jako. La voĉo de sia patro resonis en ŝia menso: Vi estas Barinium, kaj tio signifas dignecon. Ŝi tuj pasis tra la malfermantaj pordoj kaj rapidis al la kunvenĉambro.

Je ŝia enirado, ŝi vidis Kapitanon Dagrit Karpla, Komandoron Mogbi Eloŭ, lia Unua Oficiro, kaj Ĉerinon Mai, la astronomo de la Itsen. Aliaj ĉefstabanoj ankaŭ ĉeestis.

Ŝengek paŭzis apud la pordo sufiĉe longe por diri, “Pardonon pro mia malfrueco, Kapitano.”

“Estas bone vidi vin, Observistino Barinium,” diris Karpla. “Mi pensis ke eble mi neglektis sciigi vin pri la kunveno.”

“Ne, Sinjoro, mi enlitiĝis iom malfrue.” Ŝengek paŝis al sia loko ĉe la tablo kaj sidiĝis, admonante sin pro la pasigo de tiom da tempo kun la virbela Komandoro Iloŭ.

Li estas kvardek jaroj pli aĝa ol ŝi, havas tonditan grizan hararon kaj barbon, kaj rakontis tiom da interesaj historioj pri lia tempo en la kosmoservo. Ŝengek prenis la paperan raporton antaŭ si kaj ŝajnigis ke gxi estas interesa. La Kapitano daŭrigis sian parolon. “Astronomo Ĉerino estis rakontanta al ni pri nia celo. Bonvolu daŭrigi.”

“Jes, Kapitano,” diris la nidia virino. “Ni jam spuris ok planedojn en la sistemo. Ŝajnas ke estas ne pliaj, krom kelkaj nanplanedoj. La eksteraj kvar estas gasplanedoj, la plej rimarkinda estas unu havanta grandan ringaron. La enaj kvar planedoj estas solidaj, la tria ekstera aspektas homloĝebla. Ĝi certe havas atmosferon kaj estas kovrita de akvo. Nur kvarono de la supraĵo estas tero en la formo de kelkaj kontinentoj.”

Je tiu punkto Ĉerino starigis holografaĵon de la priparolata planedo. Ĝi rotaciis ŝvebe en la areo super la tablo antaŭ la ĉeestantoj. Je la mencio de la teramasoj, la vidaĵo ŝanĝiĝis por videbligi la planedon sennuba. Laŭ Ŝengek, unu granda teramaso aspektis kiel longa flankvido de homa kranio. Ŝi sufokis oscedon kiu provadis malfermi ŝian buŝon.

Ĉerino daŭrigis, “La akcia klino donas al la planedo rimarkeblajn sezonojn kaj la rotacirapido estas tute inter la parametroj por vivo. La rivoluo ĉirkaŭ sia stelo estas iom malpli ol tio de nia jaro. La planedo havas unu grandan sateliton.”

“Ĉu ia indiko pri civilizacio?” Estis Mogbi kiu parolis.

“Ni trovis neniajn radi-elsendaĵojn, kaj ĝis nun, ne vidis ian indikon de nokta lumigo. Se ja estas civilizacio, ĝi estas antaŭindustria.”

“Dankon. Ni estos ĉe la limo por lanĉi esplorilon post du tagoj,” diris Karpla. “Ni pli informiĝos antaŭ tiam. Komandoro, se ni trovos la planedon sufiĉe loĝebla, mi deziras ke vi estru la surteriĝan teamon. La scienc-teamo volos kolekti specimenojn por esplorado.”

Mogbi kapjesis. “Mi elektos teamon.”

Kapitano Karpla finis la kunvenon.

Ŝengek renkontis Komandoron Iloŭ en la manĝejo post sia dejxoro. La manĝaĵo sur la Itsen estis la kutima nutraĵo; iaj rehidratigitaj provizaĵoj, iom da freŝaj foliaj verdaĵoj el hidrokultivado, kaj la ĉiam kreskanta porcio de nutrokuboj. Nutrokuboj ne placxas al ŝi, eble ĉar ŝi tute tro konis la devenon en la recikligado de homa fekaĵo en la ŝipo. Vere, la gusto estas agrabla, sed ve, la deveno.

Sidiĝante ĉe la plastotegita tablo, Ŝengek demandis, “Ĉu vi havas ian ajn ideon kiel oni nomos la planedon?”

Mogbi parolis inter mordoj el lia nutrokubo. “Nenian ajn ideon, sed mi certas ke la nomo taŭgos.” Li ridetis perverse kaj mansignis super ŝia ŝultro al iu.

Dum Ŝengek malvolvis sian mangilaron, venis al la tablo juna viro, en la militvestoj de leŭtenanto. Unue Ŝengek pensis ke li estis stevardo. “Mi bonas,” ŝi diris al li. Tiam, vidinte lian militvestojn, “Ho, pardonu!”

Mogbi interprezentis ilin. “Observisto Ŝengek Barinium, mi volas prezenti Leŭtenanto Eru Tejrk. Li estas nia lingvisto.”

“Estas plezuro renkonti vin, Leŭtenanto,” ŝi diris.

Mogbi signis al Tejrk sidiĝu. Li faris. “Mi pensis ke estas bone por vi renkontiĝi ĉar vi ambaux membriĝos en la alteriĝa teamo.”

“Mi esperadas,” interjektis Tejrk, “ke ni trovos ian civilizacion tie sube. Mi volas aldoni al mia kolekto.”

“Kion vi kolektas, Leŭtenanto?” demandis Ŝengek.

“Lingvojn, kompreneble. Mi jam scipovas paroli la brihan, vritan, nidian, onifan, Normian . . .”

“Sufiĉe,” diris Iloŭ. “Bonvolu Reiri al via tablo, Leŭtenanto.” Tejrk stariĝis, aspektante konfuzita kaj reiris al sia tablo ĉe la malantaŭa muro.

“Nenecesis esti tiel abrupta al li, Mogbi.”

Iloŭ levis la ŝultrojn. “Li petis min interprezenti vin, do mi faris. Li estas brila kaj lerta lingvisto, sed eble tro avida pri lia profesio.”

“Li verŝajnis tre agrabla.”

“Eble. Li estis infana mirindulo pri lingvoj,” diris Mogbi. “Tial li fariĝis ŝipano ĉi tie. Lia avideco maltrankviligas min, kaj plue, li okulumadis vin.” Mogbi ekridetis.

“Ĉu vere?” Ŝengek kontrolis sian bluzon. “Nu, li estas nur kelkaj jaroj pli juna ol mi . . .”

Iloŭ denove ridetis kaj kliniĝis pli proksime al ŝi trans la tablo. “Ĉu mi revoku lin? Kion dirus via Patra Moŝto?”

Nun Ŝengek ridetis al la pli aĝa Iloŭ. Li sciis pri la alta ofico de ŝia patro en la Konsilantaro de Kopluŝo kaj pri la propreca sinteno li havas pri sia nura filino. Ŝi parolis al Mogbi per egale mallaŭta voĉo.

“Nenecesas. Mia nuna kunulo estas agrabla.”

“Nu, Observisto,” diris Iloŭ, rektiĝante, “tio pensigas min pri alia, eble malĝentila temo. Mi scivolas pri io. Dum la tuta monato ni estas en la kosmo, mi neniam demandis, sed . . .”

Nun Ŝengek rektiĝis, kiel knabino ĉe la lernejestro. “Kion vi volas scii?”

“Kial tia alloga, juna virino estas tiel fora en la kosmo anstataŭ fari vian devon rekonstrui Kopluŝon?”

Ŝengek ruĝiĝis videble pro lia diro, parte pro modesto kaj parte pro kolero. Mogbi rimarkis ŝian reagon kaj tuj pardonpetis. “Ŝengek, mi petas, pardonu mian trudan, demandon. Mi ege hontas pro la demando pri tio, kio estas nur via privata afero.”

Ŝi donis al li severan rigardon. “Mia patro opiniis ke estas plej bone ke mi forestas de Kopluŝo dumtempe kaj asigno sur esplorŝipo ŝajnis konvena.” Ŝia voĉo plilaŭtiĝis. “Ni ne estas tiel severeca ĉe hejme ke oni devigas la virinoj fariĝi bebofabrikoj…”

Mogbi levis lian manon. “Mi bedaŭras. Mi ne intencis ofendi vin. Mi scias ke la Katastrofo dekumis vian loĝantaron. Tio estas ja grava regreso.”

“Estas vere ke Kopluŝo ne estas ĝardenoparko nuntempe, sed la planedo kaj la popolo rekreskos. Niaj kosmurboj helpas al ni ĝis alvenas tiu tempo.” Ŝia voĉo mallaŭtiĝadis. Tiam estis silento inter ili dum minuto. Mogbi malrapide metis siajn manojn sur la tablon.

“Mi scias. Mi bedaŭras. Eĉ je mia aĝo mia buŝo parolas pli rapide ol mia menso.”

Nun Ŝengek ekridetis “Nur iame? Mi bone scias ke vi Vritanoj komandis la kosmon longe antaŭ ni Kopluŝanoj leviĝis en la galaksion…”

“Kaj pro tio, ni iom volas superregi la aferojn de aliaj.”

“Sed vi konstante forgesas ke la Granda Vrita Empirio falis antaŭ miloj da jaroj.”

Iloŭ levis la ŝultrojn. “Eble mi iame arogantas.”

Ŝengek ridetis perverse, “Ĉu nur iam?”

Esperanto Day

December 15, 2009

Today is what we Esperantist like to call Esperanto Day.  It’s actually the anniversary of the birth of Esperanto’s creator, L.L. Zamenhof.  He would have been 150 years old this day. This being a special anniversary, Esperantist from all over the world petitioned Google to commemorate the date with a special logo on the search engine’s main page. Looking around the web, I found one very angry person who takes great exception in the fact that today is the Bill of Rights Day. I found it in the comments section of a blog. When dealing in the affairs of humanity everyone cannot be pleased. (I’m sure that given time, I could make that a bree’hah proverb.)

I didn’t do anything much special this year for Esperanto day. I renewed my membership to Esperanto-USA, I changed my email tag line for the occasion, and I’m writing this blog. I’m also adding a few words to  my dictionary project.